Frits Prakke

Archive for mei, 2009|Monthly archive page

Ingenieurs en psychologie – ‘Training’ psychologie is geen verbreding

In Technisch Weekblad on dinsdag, mei 19, 2009 at 22:58

Technisch Weekblad signaleerde vorige week de opmerkelijke populariteit van de postacademische trainingen in psychologische en sociale vaardigheden van het KiviNiria Center of Excellence. Enige kritische kanttekeningen worden daarbij door Christian Jongeneel geplaatst bij de onderdelen neurolinguïstisch programmeren, in Nederland vooral bekend van Emile Ratelband. Cursisten worden in groepsverband geleerd een positiever beeld van zichzelf te hebben.

Maar waar het mij hier vooral om gaat is de moeite die het reguliere hoger onderwijs, al of niet technisch, heeft met het inpassen, in een vierjarige studie, van leerstof die niet is gebaseerd op het wetenschappelijke en professionele paradigma van de gekozen discipline. Dit is een manco dat evenzeer geldt voor werktuigbouw en chemie als voor rechten, medicijnen en economie. Vier jaar hoger onderwijs betekent daarom vaak meer een intellectuele verenging dan een verbreding.

In Nederland zien we onder studenten die het gemis voelen vaak een behoefte aan extra afstudeervakken zoals filosofie, sociale psychologie of marketing. Dat is meestal een soort vreemdgaan. Amerikaanse universiteiten lijken mij door de latere specialisering en het rijkere aanbod van keuzevakken hier een voorsprong te hebben. Het meest populaire keuzevak aan Harvard University dit jaar is Positive Psychology met 855 studenten, dat is zelfs meer dan Economics 101 (669 studenten). Op meer dan 100 andere Amerikaanse universiteiten wordt een vergelijkbare series van colleges aangeboden.

How-to en self-help worden niet geschuwd. Halverwege een college dimmen de lichten. Professor Ben-Shahar vraagt de studenten een aantal minuten te mediteren, met volledige aandacht voor hun ademhaling en ontspanning van het lichaam. Doel van het vak is “the creation of a fulfilling and flourishing life”. Ik kan dat in alle ernst niet vertalen. In totaal zijn 1.400 Harvard studenten, ongeveer een vijfde van alle undergraduates, ingeschreven in de colleges van Ben-Shahar.

Belangrijk is dat Positive Psychology als een volwaardig academisch vak wordt gegeven. De verplichte literatuur is veeleisend en bestaat uit toonaangevend wetenschappelijk onderzoek. Kritische reflectie is een integraal onderdeel van de leerstof. De eisen aan experimenteerwerk en scripties zijn hoog.

Ik verwacht dat dit ook geldt als vergelijkbare vakken worden gegeven aan faculteiten Psychologie in Nederland. Ook een wetenschappelijke behandeling van neurolinguïstische programmering is niet ondenkbaar.

Het probleem ontstaat als het vak psychologie in snippers van enkele dagen als training wordt gepresenteerd aan ingenieurs ter compensatie van een ontbrekende bredere, voorafgaande academische vorming. Zoals de Engelse technologiefilosoof Mike Cooley mij ooit bezwoer, ‘…. education is for humans, training is for dogs.” Dit soort cursussen psychologie leiden niet tot de intellectuele verbreding die ingenieurs zoeken. De deur staat dan open naar dubieuze uitbuiters zoals de Scientology and Landmark organisaties. Voor het Nederlandse Hoger Onderwijs in zijn geheel ligt de oplossing, lijkt me, in een minder rigoureuze vroegtijdige specialisatie gepaard aan een bredere wetenschappelijke vorming.

Advertenties

Negatieve visie uit angst voor populisme

In Technisch Weekblad on zondag, mei 10, 2009 at 22:56

De campagne voor de verkiezingen in juni voor het Europese Parlement kenmerkt zich door nietszeggende debatten. De PVV permitteert zich meestal niet eens te verschijnen. Andere partijen verzanden al snel in een provinciaal gekissebis. Het is beschamend. Iedere positieve visie ontbreekt.

En dit allemaal terwijl de EU zo ver is gekomen op haar weg naar de na-oorlogse droom van een verenigd Europa. Middelgrote Nederlandse bedrijven exporteren steeds meer door het opheffen van handelsbelemmeringen. Wij profiteren van betere producten uit het buitenland. Duits bier en Franse rosé wijn worden goedkoper door het opruimen van middeleeuwse regelgeving die slechts de fabrikanten diende. Deze weekt legt de Europese Commissie de Amerikaanse chipsfabrikant Intel een boete op van meer dan een miljard dollar wegens concurrentievervalsing. De nieuwe Opteron chip van AMD werd door Intel op illegale wijze uit de markt geweerd. Al eerder kreeg Microsoft een boete van meer dan een miljard dollar. Niemand ontkent dat de huidige kredietcrisis rampzalig zou zijn geweest voor Europa zonder de Monetaire Unie en de Euro.

Door gebrek aan visie onder de kandidaten voor het Europees Parlement was het deze week in een door het Algemeen Dagblad georganiseerd debat prijsschieten op de grote aantallen Europese ambtenaren. Uit arren moede moest Europees Commissaris Neelie Kroes de verdediging op zich nemen. Ze stelde dat de EU niet meer ambtenaren telt dan een middelgrote stad in Nederland. Uit eigen ervaring als externe adviseur in programma’s van de EU voor R&D en voor regionale ontwikkeling weet ik dat de kwaliteit zeker niet minder is dan die van de ambtenaren van de lidstaten.

Opmerkelijk is dat VVD kandidaat Hans van Balen, partijgenoot van Kroes, haar niet bijvalt. Zijn gezichtsveld wordt getekend door zijn voorstel te gaan onderhandelen met Brussel over een nieuwe korting van een miljard euro op de Nederlandse EU-bijdrage. De visie van CDA, PvdA, VVD en CU in het debat beperkt zich verder tot het bevorderen van eigen nationale regels en een rem op de uitbreiding van de EU. De angst voor het populisme wint het bij alle politici van enige positieve visie op Europa.

Maar er is nog zo veel te doen. Bijvoorbeeld, deregulering voor het MKB. De interne markt is nog lang niet af. Volgens onderzoek scoort Europa vergeleken met de VS om die reden laag in de snelheid van de geografische diffusie van technologische innovaties. Een klein bedrijf met een succesvol nieuw product in Helmond kan slechts met grote vertraging vestigingen openen in Toulouse en Innsbruck.

Ook zouden de kandidaten zich meer uit kunnen spreken over de bestuurlijke deregulering met een visie van minder is meer. Één parlementsgebouw lijkt me bijvoorbeeld beter dan twee. Wèg met het Acquis Communautaire met zijn detailregelgeving voor heel Europa. Althans, daar zou ik een visie op verwachten in een debat over Europa.